Muzeum Nadwiślańskie

Jerzy Kuncewicz sportretowany przez swojego przyjaciela, Stanisława Appenzellera

Tak wyglądala Maria Kuncewiczowa, kiedy mąż budował dla niej dom w Kazimierzu

Dom przy ul. Małachowskiego 19 w Kazimierzu Dolnym wzniesiono w roku 1936 dla wybitnej pisarki i jej męża - prawnika, literata oraz polityka, według projektu architekta Karola Sicińskiego, którego twórczość wywarła silny wpływ na przedwojenny i powojenny kształt Kazimierza Dolnego. Nowoczesny jak na owe czasy budynek był letnią siedzibą Kuncewiczów zaledwie trzy lata (na stałe wraz z synem Witoldem mieszkali w Warszawie przy Placu Trzech Krzyży). Po wybuchu II wojny światowej, we wrześniu 1939 roku, gospodarze udali się na wygnanie wraz z grupą uciekinierów ze stolicy, którzy w Kazimierzu, "Pod Wiewiórką", szukali schronienia. Wśród nich znaleźli się Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński, Mieczysław Grydzewski i Stanisław Baliński.

Kuncewiczowie wrócili do Kazimierza po trwającej prawie 20 lat tułaczce. Jednak "Dom pod Wiewiórką" nigdy nie stał się stałą siedzibą: Kuncewiczowie spędzali tu część roku, prowadząc intensywne życie towarzyskie, gromadząc wokół siebie wybitne osobistości, przede wszystkim artystów, lecz zimę spędzali za granicą, zazwyczaj w Rzymie. Dopiero po śmierci Jerzego Kuncewicza, w roku 1984, Maria Kuncewiczowa podjęła decyzję o całorocznym pobycie w Kazimierzu. Mieszkała tu pięć lat aż do swojej śmierci 15 lipca 1989 roku. W latach 1991 - 2005 domem opiekowała się Fundacja Kuncewiczów. Założył ją syn Marii i Jerzego Kuncewiczów - Witold, powierzając kierownictwo Edwardowi Balawejderowi. W tym czasie zorganizowano wiele interesujących sesji naukowych, spotkań autorskich i wystaw plastycznych z udziałem wybitnych twórców i naukowców oraz wolonatariuszy. Uchwałą Nr XXVII/380/04 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 8 listopada 2004 roku wykupiono Kuncewiczówkę z rąk Witolda, syna Marii i Jerzego. W lutym 2005 r. przekazano posesję Muzeum Nadwiślańskiemu w Kazimierzu Dolnym. Dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Dom Kuncewiczów poddano I etapowi remontu i modernizacji (czerwiec - grudzień 2006) Otwarcie obiektu 22 grudnia 2006 połączono z prezentacją nowej stałej ekspozycji, opracowanej na podstawie bogatej dokumentacji naukowej. Powstała ona na początku lat 80. XX wieku dzięki mgr. Jerzemu Żurawskiemu, ówczesnemu dyrektorowi Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.

Willa pod Wiewiórką Marii i Jerzego Kuncewiczów w Kazimierzu Dolnym wkomponowana w naturalne ukształtowanie terenu opadającego w kierunku wschodnim. Otoczona ogrodem – parkiem, częściowo projektowanym oraz naturalnym bogatym drzewostanem. Wybudowana z drewna. Konstrukcja ścian zrębowa, zwęgłowana na jaskółczy ogon z ostatkami. Piwnice z opoki wapiennej wyrównujące poziom terenu, tworzące od strony wschodniej dodatkową kondygnację. Założona na planie nieregularnym, zbliżonym do litery Z. Budynek skomponowany z trzech brył, z których wschodnia jest piętrowa, pozostałe parterowe z użytkowymi poddaszami. Dachy głównie czterospadowe z lukarnami – powiekami, szczytami i dymnikami. Od południa taras z pergolą, murowany z opoki wapiennej. Okna wielodzielne z przewagą trójdzielnych o podziałach pionowych. Układ pomieszczeń nieregularny, z częścią reprezentacyjną składającą się z hallu i dwóch salonów przykrytych stropami belkowanymi. W pozostałych pomieszczeniach sufity tynkowane. W salonie piec z kafli huculskich z około 1849 r. Wpisu willi do rejestru zabytków dokonuje się w granicach ogrodu, na który składają się działki oznaczone na mapie ewidencji gruntów miasta Kazimierza Dolnego numerami 1696 i 1697. Willa została zbudowana w latach 1934-36 dla Marii i Jerzego Kuncewiczów według projektu Karola Sicińskiego. Jest jednym z najwybitniejszych dzieł tego architekta, wywodzącego się z tradycji polskiej ciesiółki ludowej; nosi tez cechy znamienne dla reprezentacyjnej architektury letniskowej dwudziestolecia międzywojennego. Dom jest świadectwem czasów, w których powstał i wyrazem dążeń i gustów jego właścicieli będących przedstawicielami polskiej elity kulturalnej. Gościli w nim najwybitniejsi przedstawiciele i twórcy myśli społecznej i kulturalnej tego okresu. Podobną rolę dom zaczął pełnić po roku 1956. Ogród wokół willi został zaprojektowany przez wybitnego polskiego przyrodnika Jana Dybowskiego.

Uczestnicy lekcji muzealnych i zajęć warsztatowych odbywających się na ekspozycjach muzealnych obowiązani są do wykupienia jednorazowych biletów wstępu do muzeum.